Trong đời sống hiện đại, chiếc cân điện tử đã trở thành một thiết bị quen thuộc trong mọi gia đình. Dù bạn đang trong hành trình theo dõi cân nặng để giảm cân, kiểm soát sức khỏe hay đơn giản là cân đo nguyên liệu nấu ăn trong bếp, tính chính xác của thiết bị này đóng vai trò rất quan trọng. Tuy nhiên, không ít lần bạn gặp phải tình huống oái oăm: Vừa bước lên cân thấy 60kg, di chuyển cân sang vị trí khác lại nhảy lên 61.5kg.
Vậy điều gì đang xảy ra? Liệu thiết bị của bạn có bị hỏng hay không? Thực tế, thiết bị này nhạy bén hơn bạn tưởng rất nhiều. Hãy cùng tìm hiểu những nguyên nhân bất ngờ khiến chiếc cân điện tử nhà bạn báo sai số và cách khắc phục đơn giản ngay tại nhà!
1. Mặt phẳng đặt cân không chuẩn: “Kẻ thù” số một của độ chính xác
Sai lầm phổ biến nhất của người dùng là đặt thiết bị trên các bề mặt không phẳng hoặc quá mềm.
Khác với cân lò xo cơ học ngày trước, một chiếc cân điện tử hiện đại hoạt động dựa vào các cảm biến lực (loadcell) được đặt ở 4 góc chân cân. Khi bạn bước lên, lực nén phải được truyền đều xuống 4 điểm này. Nếu bạn đặt thiết bị trên thảm trải sàn, nệm, sàn gỗ bị cong vênh hay đường ron gạch chênh lệch, lực nén sẽ bị triệt tiêu hoặc phân bổ không đều. Kết quả là mặt hiển thị sẽ cho ra con số thấp hơn hoặc cao hơn đáng kể so với thực tế.
Cách khắc phục: Luôn đặt thiết bị trên bề mặt phẳng, cứng và ổn định như sàn gạch men flat, sàn đá hoa cương hoặc sàn bê tông.
một chiếc cân điện tử hiện đại hoạt động dựa vào các cảm biến lực (loadcell) được đặt ở 4 góc chân cân
2. Nguồn điện yếu: Nguy cơ tiềm ẩn gây loạn chỉ số
Một yếu tố thường bị bỏ qua nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến vi xử lý bên trong là dung lượng pin. Khi năng lượng của pin xuống thấp, điện áp cung cấp cho bộ cảm biến bị sụt giảm, dẫn đến việc xử lý tín hiệu tín hiệu lực bị sai lệch.
Nhiều người chỉ thay pin khi màn hình tắt hẳn hoặc hiện thông báo lỗi “Lo” (Low battery). Tuy nhiên, trước khi cạn sạch năng lượng, chiếc cân điện tử của bạn đã có thể hoạt động chập chờn và đưa ra những con số thiếu tin cậy trong vài tuần trước đó.
Cách khắc phục: Hãy chủ động thay pin định kỳ mỗi 6 tháng hoặc ngay khi nhận thấy màn hình hiển thị chập chờn, con số nhảy liên tục không dừng.
trước khi cạn sạch năng lượng, chiếc cân điện tử của bạn đã có thể hoạt động chập chờn và đưa ra những con số thiếu tin cậy trong vài tuần trước đó
3. Di chuyển cân nhưng không để thiết bị tự hiệu chuẩn (Calibration)
Bạn có thói quen cất thiết bị dưới gầm giường, gầm tủ và chỉ lấy ra mỗi khi cần dùng? Việc di chuyển hoặc dựng đứng thiết bị sẽ làm thay đổi điểm trọng yếu của các cảm biến bên trong.
Nếu bạn lấy thiết bị ra, đặt xuống đất và bước lên ngay lập tức, khả năng cao lần cân đó sẽ bị sai lệch. Lúc này, cân điện tử sẽ tính luôn cả trọng lượng tự thân của mặt kính hoặc khung cân vào kết quả đo của bạn.
Cách khắc phục: Mỗi khi di chuyển thiết bị sang vị trí mới, hãy dùng chân chạm nhẹ lên bề mặt để màn hình sáng lên (hiển thị $0.0\text{kg}$), sau đó thả ra và chờ màn hình tự tắt. Khi thiết bị đã thiết lập lại điểm 0 chuẩn, bạn mới bước lên để đo.
4. Ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm môi trường
Cảm biến lực bên trong thiết bị rất nhạy cảm với sự thay đổi của nhiệt độ và độ ẩm. Nếu bạn để thiết bị trong phòng tắm thường xuyên ẩm ướt, hoặc đặt ở nơi có ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp, các linh kiện kim loại và vi mạch có thể bị co giãn nhiệt hoặc oxy hóa. Sự biến đổi cơ học siêu nhỏ này đủ để khiến chiếc cân điện tử của bạn đánh mất độ chính xác vốn có.
Cách khắc phục: Bảo quản thiết bị ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh môi trường ẩm thấp và nhiệt độ cao.
5. Yếu tố sinh lý từ chính cơ thể người dùng
Đôi khi thiết bị không hề sai, mà chính cơ thể chúng ta thay đổi! Cân nặng của một người có thể dao động từ $1\text{g}$ đến $2\text{kg}$ trong suốt một ngày tùy thuộc vào lượng nước, thức ăn nạp vào, mồ hôi tiết ra hoặc thời điểm đi vệ sinh. Việc bạn cân vào buổi sáng sớm vừa ngủ dậy sẽ cho kết quả rất khác so với khi bạn cân vào buổi tối sau một bữa ăn ngon.
Do đó, nếu bước lên chiếc cân điện tử vào những thời điểm khác nhau trong ngày và thấy kết quả lệch nhau, bạn đừng vội kết luận là thiết bị hư nhé!
Cách khắc phục: Hãy duy trì một thói quen cố định: Cân vào một thời điểm duy nhất trong ngày (tốt nhất là buổi sáng sau khi ngủ dậy và đã đi vệ sinh, chưa ăn uống) để có sự so sánh chính xác nhất.
Mẹo kiểm tra độ chuẩn của chiếc cân điện tử tại nhà
Nếu bạn vẫn băn khoăn không biết chiếc cân điện tử nhà mình có đang hoạt động tốt hay không, hãy thử bài test đơn giản sau:
-
Tìm một vật dụng có trọng lượng cố định đã biết trước (ví dụ: lốc 6 chai nước khoáng $500\text{ml}$ nguyên tem niêm phong sẽ tương đương gần đúng $3\text{kg}$).
-
Đặt chiếc cân điện tử trên nền nhà bằng phẳng và tiến hành hiệu chuẩn về $0.0\text{kg}$.
-
Đặt lốc nước lên cân và ghi lại kết quả.
-
Nhấc lốc nước ra, đợi cân tắt, sau đó lặp lại thao tác này $3 – 4$ lần.
Nếu chiếc cân điện tử hiển thị cùng một con số nhất nhất qua các lần đo (hoặc sai số không quá $0.05\text{kg}$ – $0.1\text{kg}$ tùy thông số nhà sản xuất), bạn hoàn toàn có thể yên tâm sử dụng thiết bị của mình.
Lời kết
Một chiếc cân điện tử chất lượng là người bạn đồng hành tuyệt vời trong việc chăm sóc sức khỏe và quản lý cuộc sống gia đình. Chỉ cần thấu hiểu nguyên lý hoạt động và lưu ý một vài chi tiết nhỏ trong thói quen sử dụng, bạn sẽ luôn nhận được những kết quả đo đạc chính xác và đáng tin cậy nhất.



