Giá thép công nghiệp, một trong những chỉ số “sức khỏe” của nền kinh tế toàn cầu, đã chứng kiến những đợt tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây. Thép là nguyên liệu đầu vào thiết yếu cho hầu hết các ngành công nghiệp, từ xây dựng, sản xuất ô tô, đóng tàu cho đến chế tạo máy móc, do đó, sự biến động về giá của nó có tác động sâu rộng đến chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm cuối cùng trên toàn thế giới.

Việc giá thép công nghiệp liên tục leo thang là kết quả của một phức hợp các yếu tố, từ biến động chi phí nguyên liệu thô, các chính sách sản xuất và thương mại toàn cầu, cho đến sự phục hồi và tăng trưởng nhu cầu sau đại dịch.

Bài viết này sẽ đi sâu phân tích những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến xu hướng tăng giá của thép công nghiệp.

1. Chi Phí Nguyên Liệu Đầu Vào Tăng Cao

Đây là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp và lớn nhất đến giá thành sản xuất thép công nghiệp. Nguyên liệu chính để sản xuất thép, bao gồm quặng sắt, than cốc (than luyện kim) và thép phế liệu, đều chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí.

• Quặng sắt và Than cốc: Giá quặng sắt và than cốc thường xuyên biến động theo thị trường quốc tế. Khi nguồn cung từ các quốc gia khai thác lớn như Úc, Brazil bị gián đoạn do thiên tai, sự cố vận hành, hay các chính sách hạn chế xuất khẩu, giá sẽ bị đẩy lên đột biến. Đặc biệt, việc sản xuất thép công nghiệp tại nhiều nước, bao gồm Việt Nam, phụ thuộc lớn vào nguồn quặng sắt và than cốc nhập khẩu, khiến giá thép công nghiệp trong nước chịu ảnh hưởng trực tiếp từ giá quốc tế.
• Chi phí Năng lượng: Ngành công nghiệp thép là một ngành tiêu thụ năng lượng lớn. Năng lượng có thể chiếm từ 20% đến 40% chi phí sản xuất. Sự tăng vọt của giá than, dầu mỏ và khí đốt tự nhiên trên toàn cầu (do các vấn đề địa chính trị, cắt giảm nguồn cung, hoặc chính sách năng lượng) đã làm tăng chi phí vận hành các lò luyện thép công nghiệp và đẩy giá thành phẩm lên cao.
• Chi phí Logistics: Chi phí vận chuyển và logistics, bao gồm giá cước tàu biển, nhiên liệu và phí cảng, cũng là một thành tố quan trọng trong giá thép công nghiệp. Sự gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu và tắc nghẽn vận tải trong các giai đoạn phục hồi kinh tế đã làm tăng đáng kể chi phí này.

Việc giá thép công nghiệp liên tục leo thang là kết quả của một phức hợp các yếu tố

2. Hạn Chế Sản Xuất và Chính Sách Môi Trường

Một trong những động lực lớn nhất làm thay đổi cán cân cung-cầu thép công nghiệp toàn cầu là các chính sách về môi trường, đặc biệt là tại Trung Quốc – quốc gia sản xuất thép công nghiệp lớn nhất thế giới.

• Cắt giảm sản lượng tại Trung Quốc: Để đạt được các mục tiêu khí hậu và bảo vệ môi trường, chính phủ Trung Quốc đã áp dụng các biện pháp nghiêm ngặt nhằm hạn chế sản xuất thép, đặc biệt là trong các khu vực ô nhiễm nặng. Việc cắt giảm sản lượng thép thô này đã làm giảm nguồn cung thép công nghiệp trên thị trường toàn cầu, từ đó tạo áp lực tăng giá.
• Chi phí “Thép Xanh”: Trên thế giới, xu hướng chuyển đổi sang sản xuất “thép xanh” (giảm phát thải carbon) đang diễn ra mạnh mẽ. Quá trình này đòi hỏi đầu tư lớn vào công nghệ mới (như sử dụng Hydro hoặc điện tái tạo thay cho than cốc) và mua giấy phép phát thải carbon (như hệ thống giao dịch khí thải của EU – ETS). Chi phí đầu tư và vận hành cao hơn này dự kiến sẽ tiếp tục đẩy giá thép công nghiệp thành phẩm lên cao trong dài hạn.

3. Nhu Cầu Tăng Vọt và Đầu Tư Công

Sự phục hồi và tăng trưởng của nền kinh tế toàn cầu sau các cú sốc (như đại dịch) đã kích hoạt một làn sóng nhu cầu thép công nghiệp mạnh mẽ.

• Đầu tư Cơ sở Hạ tầng: Nhiều quốc gia đã và đang đẩy mạnh đầu tư công, tập trung vào các dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn (đường cao tốc, sân bay, đường sắt, cảng biển) nhằm kích thích kinh tế. Các dự án này, ví dụ như Cao tốc Bắc-Nam hay Sân bay Long Thành tại Việt Nam, là động lực tiêu thụ thép xây dựng và thép công nghiệp cực lớn.
• Phục hồi các ngành Công nghiệp: Các ngành công nghiệp tiêu thụ thép công nghiệp lớn như sản xuất ô tô, chế tạo máy móc, và đặc biệt là sự phục hồi của thị trường bất động sản (nhà ở, khu công nghiệp) đã tạo ra nhu cầu vật liệu xây dựng và thép công nghiệp gia tăng đột biến, vượt qua khả năng cung ứng của nhiều nhà sản xuất.
• Tái bổ sung hàng tồn kho: Trong giai đoạn giá thép công nghiệp được dự đoán giảm hoặc sau các cú sốc cung ứng, nhiều nhà phân phối và khách hàng lớn đã cạn kiệt hàng dự trữ. Khi nhu cầu phục hồi, họ buộc phải nhanh chóng bổ sung hàng tồn kho với số lượng lớn, đẩy giá thị trường lên cao hơn nữa.

Sự phục hồi và tăng trưởng của nền kinh tế toàn cầu sau các cú sốc đã kích hoạt một làn sóng nhu cầu thép công nghiệp mạnh mẽ

4. Các Biện Pháp Bảo Hộ Thương Mại và Thuế Quan

Xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng trên toàn cầu cũng là một yếu tố không thể bỏ qua.

• Áp thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp: Các quốc gia lớn như Mỹ, EU, và ngay cả Việt Nam, đã và đang áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại (thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp) đối với sản phẩm thép công nghiệp nhập khẩu (đặc biệt là từ Trung Quốc) để bảo vệ ngành công nghiệp thép nội địa.
• Tác động: Khi hàng rào thuế quan được dựng lên, lượng thép công nghiệp giá rẻ nhập khẩu bị hạn chế, giảm áp lực cạnh tranh về giá lên các nhà sản xuất trong nước. Điều này giúp các doanh nghiệp nội địa có cơ hội tăng giá bán để cải thiện biên lợi nhuận, gián tiếp góp phần vào mặt bằng giá thép cao hơn. Đồng thời, việc áp thuế cũng làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đôi khi làm tăng chi phí nguyên liệu đầu vào nhập khẩu.

Kết Luận

Giá thép công nghiệp tăng là một vấn đề phức tạp, phản ánh sự giao thoa của các yếu tố kinh tế vĩ mô và vi mô. Sự đan xen giữa chi phí đầu vào tăng cao (quặng sắt, than cốc, năng lượng), chính sách cắt giảm sản xuất của các nhà sản xuất lớn vì lý do môi trường, và nhu cầu phục hồi mạnh mẽ từ các dự án đầu tư công đã tạo nên một “cơn bão giá” thép.

Trong tương lai gần, khi các yếu tố cơ bản như chi phí nguyên liệu và nhu cầu đầu tư công vẫn được duy trì ở mức cao, và áp lực chuyển đổi sang sản xuất “thép xanh” ngày càng lớn, giá thép công nghiệp được dự báo khó có thể giảm sâu và có khả năng thiết lập một mặt bằng giá mới cao hơn trước đây. Các doanh nghiệp sử dụng thép cần phải có chiến lược quản lý rủi ro giá cả và tối ưu hóa chi phí nguyên vật liệu để duy trì khả năng cạnh tranh.

Thị trường thép công nghiệp Việt Nam đang trải qua một giai đoạn đầy biến động nhưng cũng nhiều triển vọng. Dưới đây là những diễn biến chính của ngành này trong thời gian gần đây.

Sản xuất và Tiêu thụ Nội địa khởi sắc

Sau một thời gian dài chững lại do ảnh hưởng của kinh tế toàn cầu, ngành thép công nghiệp Việt Nam đang chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ từ thị trường nội địa. Đây được coi là “điểm tựa” vững chắc giúp ngành thép công nghiệp vượt qua khó khăn. Trong quý I năm 2025, sản lượng thép công nghiệp thành phẩm sản xuất và bán ra đều tăng trưởng tích cực. Sản xuất đạt 7,46 triệu tấn (tăng 5,7%) và bán hàng đạt 7,5 triệu tấn (tăng 12,2%) so với cùng kỳ năm 2024. Sự tăng trưởng này chủ yếu nhờ vào các yếu tố:

• Đầu tư công được đẩy mạnh: Hàng loạt các dự án hạ tầng trọng điểm như cao tốc Bắc – Nam giai đoạn 2, sân bay Long Thành, và Vành đai 3 TP. HCM đang được triển khai rầm rộ, tạo ra nhu cầu lớn về thép xây dựng.
• Thị trường bất động sản ấm lại: Sau một thời gian dài đóng băng, thị trường bất động sản đã có những dấu hiệu hồi phục, kéo theo nhu cầu vật liệu xây dựng nói chung và thép công nghiệp nói riêng tăng cao.
• Giá nguyên liệu đầu vào giảm: Giá quặng sắt và than mỡ luyện cốc đã giảm so với cùng kỳ năm trước, giúp các doanh nghiệp thép công nghiệp giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận và hạ giá thành sản phẩm, kích thích tiêu thụ.

ngành thép công nghiệp Việt Nam đang chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ từ thị trường nội địa

Xuất khẩu thép công nghiệp gặp khó khăn và thách thức

Trong khi thị trường nội địa khởi sắc, hoạt động xuất khẩu thép công nghiệp lại đối mặt với nhiều khó khăn. Mặc dù có những tín hiệu phục hồi trong một số tháng gần đây, tổng kim ngạch xuất khẩu 6 tháng đầu năm 2025 vẫn giảm 13% về lượng và 22,5% về giá trị so với cùng kỳ năm 2024. Nguyên nhân chính bao gồm:

• Biến động kinh tế toàn cầu: Tình hình kinh tế thế giới không ổn định, lạm phát và suy thoái ở một số thị trường lớn làm giảm nhu cầu tiêu thụ thép công nghiệp
• Cạnh tranh từ thép giá rẻ: Thép công nghiệp giá rẻ từ Trung Quốc tiếp tục gây áp lực lớn lên thị trường toàn cầu, khiến các doanh nghiệp Việt Nam phải cạnh tranh gay gắt về giá.
• Hàng rào phòng vệ thương mại: Nhiều quốc gia nhập khẩu đã áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại như thuế chống bán phá giá, gây khó khăn cho hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp thép Việt.

Những định hướng và xu thế phát triển trong tương lai cho ngành thép công nghiệp

Để vượt qua những thách thức hiện tại, ngành thép công nghiệp Việt Nam đang tập trung vào một số định hướng phát triển quan trọng:

• Chuyển đổi xanh và phát triển bền vững: Đây là xu hướng tất yếu của ngành thép toàn cầu. Các doanh nghiệp đang nghiên cứu và đầu tư vào công nghệ sản xuất thân thiện môi trường, giảm phát thải carbon, hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh theo cam kết của Chính phủ.
• Đa dạng hóa sản phẩm: Không chỉ tập trung vào thép xây dựng, các doanh nghiệp đang đẩy mạnh sản xuất các sản phẩm thép công nghiệp, thép chất lượng cao (thép cuộn cán nóng – HRC, thép tấm, v.v.) để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của các ngành sản xuất khác như ô tô, cơ khí chế tạo.
• Đẩy mạnh chuyển đổi số: Ứng dụng công nghệ 4.0 vào quản lý, sản xuất và kinh doanh giúp tối ưu hóa quy trình, nâng cao năng suất và giảm chi phí. Đây là “chìa khóa” giúp các doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.
• Chính sách hỗ trợ của Nhà nước: Chính phủ và Bộ Công Thương đã có những chính sách hỗ trợ như gia hạn biện pháp chống bán phá giá đối với một số mặt hàng thép nhập khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại, và đang xây dựng “Chiến lược phát triển ngành thép Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050” để định hướng phát triển bền vững cho toàn ngành.

ngành thép công nghiệp Việt Nam đang chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ từ thị trường nội địa

Triển vọng của ngành thép công nghiệp Việt Nam

Mặc dù còn nhiều khó khăn, triển vọng của ngành thép công nghiệp Việt Nam trong nửa cuối năm 2025 và những năm tiếp theo vẫn được đánh giá là tích cực. Sự phục hồi của thị trường nội địa, đặc biệt là các dự án đầu tư công, sẽ tiếp tục là động lực chính. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp lớn như Hòa Phát, Hoa Sen đang có những bước đi chiến lược để củng cố thị phần và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thách thức lớn nhất hiện nay là việc cân bằng giữa cung và cầu, đặc biệt là giải quyết vấn đề nhập siêu từ thép công nghiệp giá rẻ nước ngoài. Tuy nhiên, với sự linh hoạt trong chính sách và nỗ lực chuyển đổi của các doanh nghiệp, ngành thép Việt Nam được kỳ vọng sẽ vượt qua giai đoạn khó khăn và tiếp tục phát triển mạnh mẽ, trở thành một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn của đất nước.