Hỏa hoạn có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nên phòng cháy chữa cháy từ một sự cố chập điện trong gia đình đến một vụ cháy tại chung cư, văn phòng hay trung tâm thương mại. Khi ngọn lửa bùng phát, khói lan nhanh và nhiệt độ tăng cao, mỗi giây đều trở nên quý giá.
Tuy nhiên, trong những tình huống nguy hiểm, sự hoảng loạn và những phản ứng thiếu hiểu biết đôi khi khiến con người rơi vào tình thế nguy hiểm hơn. Vì vậy, trang bị kiến thức phòng cháy chữa cháy không chỉ giúp hạn chế nguy cơ xảy ra hỏa hoạn mà còn góp phần bảo vệ tính mạng khi sự cố bất ngờ xuất hiện.
1. Chủ quan, chậm trễ và bỏ qua tín hiệu cảnh báo
Một trong những sai lầm phổ biến nhất là cho rằng đám cháy nhỏ sẽ tự tắt hoặc nghĩ rằng khói phát ra chỉ là sự cố không đáng lo ngại. Nhiều người tiếp tục làm việc, tìm kiếm nguyên nhân hoặc chờ người khác xác nhận trước khi hành động. Khoảng thời gian chần chừ ấy có thể khiến lối thoát nhanh chóng bị khói và lửa bao phủ.
Khi phát hiện dấu hiệu cháy, hãy nhanh chóng cảnh báo những người xung quanh, kích hoạt hệ thống báo cháy nếu có thể và gọi lực lượng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ qua số 114 tại Việt Nam. Không nên mất thời gian thu dọn tài sản hoặc tự mình xử lý một đám cháy đã vượt ngoài khả năng kiểm soát. Trong công tác phòng cháy chữa cháy, nhận biết nguy hiểm sớm và hành động kịp thời là yếu tố đặc biệt quan trọng.
kích hoạt hệ thống báo cháy nếu có thể và gọi lực lượng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy ngay khi có cháy
2. Sử dụng thang máy khi xảy ra hỏa hoạn
Khi chuông báo cháy phòng cháy chữa cháy vang lên trong một tòa nhà cao tầng, nhiều người có xu hướng tìm đến thang máy vì cho rằng đây là phương án di chuyển nhanh nhất. Tuy nhiên, thang máy thông thường có thể ngừng hoạt động, mất điện hoặc trở thành nơi bị khói xâm nhập. Người mắc kẹt bên trong sẽ gặp khó khăn khi thoát ra ngoài.
Thay vào đó, hãy ưu tiên cầu thang bộ và lối thoát hiểm được chỉ dẫn, miễn là tuyến đường đó chưa bị khói hoặc lửa đe dọa. Trước khi mở cửa, cần kiểm tra xem cửa và tay nắm có nóng bất thường hay không. Nếu lối đi đã bị khói dày đặc hoặc lửa chặn, không cố vượt qua mà hãy tìm nơi an toàn hơn và gọi cứu hộ.
Các buổi diễn tập phòng cháy chữa cháy giúp mọi người ghi nhớ vị trí cầu thang bộ, cửa thoát hiểm và phương án sơ tán. Đây là kiến thức cần được chuẩn bị từ trước, thay vì chờ đến khi sự cố xảy ra mới tìm hiểu.
3. Đứng thẳng và di chuyển trong vùng khói
Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần tránh được ngọn lửa thì có thể an toàn. Trên thực tế, khói và khí độc sinh ra từ đám cháy có thể gây ngạt, mất phương hướng và bất tỉnh trong thời gian ngắn. Đây là một trong những mối nguy hiểm nghiêm trọng nhất khi thoát nạn.
Nếu phải di chuyển qua khu vực có khói, hãy hạ thấp người, cúi sát sàn hoặc bò thấp khi điều kiện cho phép, bởi lớp không khí gần sàn đôi khi ít khói hơn phía trên. Có thể dùng khăn hoặc vải che mũi miệng để hạn chế hít phải bụi và một phần chất kích ứng, nhưng cần nhớ rằng khăn thông thường không lọc được khí độc và không bảo đảm an toàn trong môi trường nhiều khói.
Nếu khói quá dày hoặc không thể nhìn thấy đường đi, đừng cố lao qua. Hãy chuyển sang một vị trí an toàn, đóng cửa ngăn khói nếu có thể và thông báo rõ vị trí của mình cho lực lượng cứu hộ. Kiến thức phòng cháy chữa cháy chỉ thực sự phát huy tác dụng khi được áp dụng phù hợp với tình hình thực tế.
Một kế hoạch phòng cháy chữa cháy tốt cần xác định trước điểm tập kết, cách liên lạc giữa các thành viên
4. Quay lại lấy tài sản hoặc tìm người thân bằng mọi giá
Điện thoại, giấy tờ, tiền bạc và những vật dụng có giá trị đều quan trọng, nhưng không thể đặt cao hơn tính mạng. Khi đã thoát ra ngoài, việc quay trở lại căn nhà hoặc tòa nhà đang cháy để lấy tài sản có thể khiến bạn mắc kẹt giữa khói lửa.
Tương tự, nếu không thấy người thân ở điểm tập kết, đừng tự ý quay vào khu vực nguy hiểm để tìm kiếm. Hãy báo ngay cho lực lượng cứu hộ thông tin về người mất tích, vị trí cuối cùng nhìn thấy họ và những đặc điểm cần thiết. Việc cứu người trong đám cháy cần được thực hiện bởi lực lượng có chuyên môn và trang bị phù hợp.
Một kế hoạch phòng cháy chữa cháy tốt cần xác định trước điểm tập kết, cách liên lạc giữa các thành viên và phương án hỗ trợ trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người gặp khó khăn trong di chuyển.
5. Không kiểm tra cửa và tự ý mở cửa khi có khói
Một cánh cửa phòng cháy chữa cháy có vẻ bình thường không đồng nghĩa với việc khu vực phía sau an toàn. Nếu mặt cửa hoặc tay nắm nóng bất thường, đó có thể là dấu hiệu lửa đang ở phía bên kia. Mở cửa đột ngột có thể khiến khói và khí nóng tràn vào, đồng thời cung cấp thêm không khí cho đám cháy.
Hãy quan sát các dấu hiệu nguy hiểm và kiểm tra cửa cẩn thận trước khi mở. Nếu phát hiện cửa nóng, có khói lọt qua khe hoặc nghe thấy tiếng lửa cháy phía bên kia, không mở cửa. Hãy tìm vị trí an toàn khác, đóng kín cửa ngăn cách với khói nếu có thể và gọi 114 để thông báo chính xác vị trí của mình.
Trong công tác phòng cháy chữa cháy, những thao tác tưởng chừng đơn giản như kiểm tra cửa, nhận biết lối thoát và giữ bình tĩnh có thể tạo ra khác biệt lớn.
Chủ động chuẩn bị hôm nay để bảo vệ ngày mai
Không ai mong muốn phải đối mặt với hỏa hoạn, nhưng mỗi người đều có thể chuẩn bị để giảm thiểu rủi ro. Hãy kiểm tra hệ thống điện, không để vật dễ cháy gần nguồn nhiệt, tìm hiểu sơ đồ thoát hiểm tại nơi ở và nơi làm việc, đồng thời tham gia các buổi hướng dẫn, diễn tập an toàn khi có điều kiện.
Phòng cháy chữa cháy không chỉ là trách nhiệm của lực lượng chuyên nghiệp mà còn là ý thức và hành động của từng cá nhân. Một thói quen bất cẩn có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, nhưng một hành động đúng lúc có thể bảo vệ cả gia đình.
Đừng đợi đến khi chuông báo cháy vang lên mới bắt đầu học cách thoát hiểm. Hãy ghi nhớ những nguyên tắc an toàn, chia sẻ kiến thức với người thân và chuẩn bị phương án ứng phó ngay từ hôm nay. Bởi trong một vụ hỏa hoạn, tài sản có thể được thay thế, nhưng tính mạng con người thì không.
