Trải qua 2 năm đầy khốc liệt, giờ đây, với dự báo còn nhiều khó khăn trong năm 2023, thị trường nhựa sản phẩm sẽ càng trở nên khốc liệt.

Trải qua năm 2020, 2021 đầy khốc liệt, “ông lớn” Công ty CP Nhựa Bình Minh (BMP) đã công bố kết quả kinh doanh quý I/2023 đạt 1,440 tỷ đồng, tăng 7% so với cùng kỳ. Giá vốn hàng bán ở mức 885 tỷ đồng, thấp hơn 14%.

Đặt mục tiêu năm nay có doanh thu 6.357 tỷ đồng và lãi sau thuế 651 tỷ đồng, thì hết quý I/2023, DN đã đi được gần 1/4 chặn đường (23%) về doanh thu và gần nửa chặng đường (43%) về lãi sau thuế.

Nhận định về kết quả kinh doanh, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị BMP Nguyễn Hoàng Ngân nhận định, tình hình thị trường bất động sản gặp nhiều khó khăn, bắt đầu từ 6 tháng cuối năm 2022, kéo dài đến năm nay và cũng có nhiều dự đoán tiếp tục gặp khó khăn trong nửa cuối năm 2023. Sản lượng bán hàng đầu năm vẫn bị ảnh hưởng như các nhà sản xuất khác ở Việt Nam và trong khu vực.

Tuy nhiên, lãnh đạo BMP cho biết, sẽ tập trung hoàn thành kế hoạch doanh thu mục tiêu năm 2023 đạt 6.357 tỷ đồng, tăng 9,1% so với mức thực hiện năm trước. Doanh thu kế hoạch của BMP trong năm 2023 dù chỉ dự kiến tăng trưởng 1 chữ số nhưng lại là mức doanh thu cao kỷ lục của công ty từ trước đến nay.

Trong khi đó, đối thủ cạnh tranh trực tiếp (cùng phân khúc sản phẩm nhựa) với Nhựa Bình Minh là Nhựa Thiếu niên Tiền Phong (Nhựa Tiền Phong), 3 tháng đầu năm 2023 đạt 1.300 tỷ đồng doanh thu, tăng 20% so với cùng kỳ, đã dẫn tới biên lợi nhuận cải thiện từ 25% lên 29%.

Nhìn lại năm 2022, kết quả sản xuất kinh doanh hợp nhất của Nhựa Tiền Phong đã ghi nhận ở mức cao nhất trong vòng 4 năm trở lại đây với tổng doanh thu đạt 5.685,1 tỷ đồng, tăng hơn 700 tỷ đồng so với năm 2021 và lợi nhuận trước thuế năm 2022 đạt 564,48 tỷ đồng.

Kết quả này đã vượt 9,8% kế hoạch doanh thu và 21,4% kế hoạch lợi nhuận trước thuế. Ban lãnh đạo công ty đã đề ra mục tiêu cho năm 2023 ở mức cao với doanh thu thuần đạt 5.875 tỷ, sản lượng đạt hơn 100.000 tấn và lợi nhuận đạt 535 tỷ đồng, duy trì mức tăng trưởng 5%.

Chủ tịch HĐQT Nhựa Tiền Phong Đặng Quốc Dũng chia sẻ: “Từ nhiều năm nay, cụ thể là trong vòng 10 năm trở lại, công ty luôn duy trì ổn định tỷ suất lợi nhuận/doanh thu từ 9 – 11%/năm. Để có tỷ suất lợi nhuận như vậy, Nhựa Tiền Phong đã phải áp dụng những chính sách linh hoạt, bám sát thị trường, chính sách phù hợp trong mua dự trữ nguyên liệu”.

Tại Đại hội cổ đông thường niên 2023 của Công ty CP Nhựa Bình Minh, một số cổ đông đã bày tỏ lo ngại về việc sẽ có nhiều DN mới muốn gia nhập ngành sản phẩm nhựa trong thời gian tới khi nhìn thấy kết quả kinh doanh khả quan. Do vậy, mức độ cạnh tranh ngành nhựa sẽ tăng lên trong thời gian tới.

Với việc ngành nhựa Việt Nam có đến 90% là DN nhỏ và vừa, nhưng chỉ chiếm khoảng 30% doanh số của toàn ngành. Nếu nói thị trường chỉ là cuộc đua 70% còn lại giữa Tiền Phong và Bình Minh, thì các DN giàu tiềm lực như Hoa Sen, Tân Á Đại Thành đang có vẻ “chờ thời” vươn lên vị trí dẫn đầu.

Đơn cử, với Công ty CP Tập đoàn Hoa Sen, chính thức có mặt trên thị trường từ năm 2008, nhưng chỉ sau gần 14 năm phát triển, Nhựa Hoa Sen tập trung vào mảng ống nhựa dân dụng như ống uPVC, ống PPR và đã có được những thành công đáng kể không chỉ ở khu vực phía Nam mà còn vươn rộng ra thị trường miền Bắc và miền Trung.

Về mảng sản xuất kinh doanh nhựa, Hoa Sen tiếp tục củng cố hiệu quả sản xuất kinh doanh của Công ty CP Nhựa Hoa Sen, đồng thời chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho việc phát hành cổ phiếu ra công chúng và niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán vào một thời điểm phù hợp.

Dự kiến, trong khoảng thời gian 2024 – 2026, nếu tình hình kinh tế thuận lợi, hội đồng quản trị sẽ hoàn thiện phương án để trình đại hội đồng cổ đông xem xét, thông qua.

Dự báo về thị trường trong thời gian tới, đại diện Hiệp hội Nhựa Việt Nam (VPA) cho biết, các DN nhựa cần có sự chuẩn bị về những vấn đề liên quan đến giảm thải carbon cũng như những yêu cầu bắt buộc mà Nhà nước đưa ra.

Nếu những DN nhỏ muốn phát triển để hội nhập với nền kinh tế thế giới hiện nay thì cần nhiều thay đổi. Ngành sản phẩm nhựa cần tuân thủ những nguyên tắc của kinh tế tuần hoàn, phải thu gom, tái chế và có những giải pháp đáp ứng được các yêu cầu quốc tế.

“Các DN mặc dù nhỏ, nhưng nếu có định hướng và lộ trình cụ thể sẽ tiếp tục đi lên phát triển. Ngược lại, nếu một số DN cảm thấy quá nhiều áp lực và không thể tiếp tục được nữa sẽ rất khó để họ đi tiếp trên con đường kinh doanh” – đại diện VPA chia sẻ.

Thông tin tại buổi họp báo trước Triển lãm Quốc tế lần thứ 10 về công nghệ, nguyên phụ liệu, thiết bị máy móc ngành nhựa và cao su Việt Nam (Plastics & Rubber Vietnam, Hanoi 2023) do Công ty Informa Markets Việt Nam tổ chức sáng ngày 22/6, ông Tee Bong Teong (BT Tee), Tổng giám đốc Informa Markets Việt Nam cho biết, thị trường sản phẩm nhựa Việt Nam dự kiến tăng trưởng ổn định ở tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) ước đạt 8%. Dù những ảnh hưởng của đại dịch đến ngành nhựa là không thể phủ nhận. Tuy nhiên, sự phục hồi của ngành hàng tiêu dùng và xây dựng – những nhóm đầu ra lớn nhất của ngành nhựa hiện tại hé lộ tương lai khôi phục mạnh mẽ của công nghiệp nhựa Việt Nam.

Theo ông BT Tee, thị trường Việt Nam đang được chiếm lĩnh bởi hai phân ngành chính là bao bì nhựa và nhựa xây dựng. Trong đó, bao bì tiếp tục chiếm thị phần lớn nhất trên thị trường nhựa, với 35% tổng quy mô thị trường theo doanh thu. Dự báo tốc độ tăng trưởng của bao bì nhựa đạt 15% – 20% trong giai đoạn 2023 – 2028.

“Hơn 900 nhà máy hiện đang hoạt động trong lĩnh vực này, với khoảng 70% trong số đó nằm ở khu vực phía Nam, chủ yếu ở TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương và Đồng Nai. Các yếu tố như trọng lượng nhẹ, khả năng chống chịu nhiệt, hóa chất và ăn mòn khiến nhựa tiếp tục là lựa chọn khả thi nhất cho hoạt động đóng gói tại Việt Nam. Trong đó, PET (Polyethylene terephthalate) hiện tại là một trong những nguyên liệu được sử dụng nhiều nhất trong đóng gói bao bì ở Việt Nam, đặc biệt trong ngành thực phẩm và đồ uống” – ông BT Tee thông tin.

Đại diện Informa Markets Việt Nam khẳng định, trong tương lai gần, nhu cầu ngày càng tăng từ ngành xây dựng dự kiến ​​sẽ thúc đẩy tăng trưởng thị trường nhựa. Phân khúc nhựa xây dựng hiện đang chiếm 1/4 thị phần ngành nhựa Việt Nam. Các dự án phát triển cơ sở hạ tầng, cùng số lượng ngày càng nhiều nhà máy được lắp đặt mới đang làm gia tăng mạnh nhu cầu về nhựa xây dựng và nhựa kỹ thuật trong nước.

Theo Quy hoạch phát triển ngành nhựa Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025 của Bộ Công Thương, ngành nhựa sẽ chuyển dịch cơ cấu theo hướng giảm dần tỷ trọng các nhóm sản phẩm nhựa bao bì và nhựa gia dụng, tăng dần tỷ trọng nhóm nhựa vật liệu xây dựng và nhựa kỹ thuật có tính chất cơ lý đặc biệt chuyên dùng trong thi công công trình và hoạt động công nghiệp.

Nghị quyết 01 Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 2023 – 2030 đặt mục tiêu xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp, công nhân tại hơn 350 khu công nghiệp Việt Nam cũng thúc đẩy mạnh mẽ nhu nhu cầu nhựa xây dựng.

Bên cạnh đó, sự gia tăng đầu tư nước ngoài ​​​đang mang lại nhiều cơ hội hơn cho doanh nghiệp ngành nhựa. Việt Nam hiện đang có nhiều chính sách để thu hút dòng vốn FDI thông qua Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp sửa đổi với nhiều điều khoản mở thuận lợi cho doanh nghiệp quốc tế. Nghị quyết số 50-NQ/TW của Bộ Chính trị về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030 cũng hứa hẹn tạo nhiều kiện thuận lợi để doanh nghiệp khi chuyển dịch dòng vốn đầu tư vào Việt Nam.

Về phía các doanh nghiệp trong nước, nhiều hiệp định mới được ký kết như EVFTA, UKVFTA, RCEP giúp sản phẩm nhựa của Việt Nam xuất khẩu đi các nước thành viên được hưởng thuế suất 0% hoặc gần bằng 0%. Đây là cơ hội rất lớn để tăng khả năng cạnh tranh của các sản phẩm nhựa Việt Nam trên thị trường quốc tế, trong khi rất ít các đối thủ cạnh tranh khác được hưởng mức thuế này.

“Nhựa là mắt xích quan trọng của nhiều chuỗi giá trị, bao gồm đóng gói, chăm sóc sức khỏe, xây dựng, hàng không, vận tải, quần áo và ngày càng nhiều ngành công nghiệp khác. Nhựa đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển công nghiệp, tạo việc làm và cải thiện cuộc sống của mọi người. Nhưng khi việc sử dụng nhựa ngày càng tăng, các chi phí môi trường và xã hội cũng tăng theo” – ông BT Tee phân tích.

Lãnh đạo Informa Markets Việt Nam cho biết, thị trường nhựa tái chế trên thế giới đang tăng trưởng hết sức nhanh chóng. Dự kiến đến năm 2030, nhựa tái chế sẽ chiếm trung bình dưới 15% tổng nguồn cung nhựa. Để nâng cao con số này, có ba nhóm yếu tố chính cần được thúc đẩy bao gồm việc cải tiến công nghệ mới, phát quan hệ kinh doanh bền chặt để đảm bảo chuỗi cung ứng liên tục ở cả đầu vào và đầu ra, cùng với những cơ chế, chính sách hỗ trợ từ chính phủ.

Đối với ngành cao su, đại diện Informa Markets Việt Nam cho biết, thị trường cao su tại Việt Nam ẩn chứa nhiều cơ hội để phát triển với biên độ lợi nhuận cao, trong đó phải kể đến sự phục hồi của thị trường lốp ô tô tại Trung Quốc hay làn sóng FDI vào Việt Nam và xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông BT Tee phân tích cụ thể, một phần lớn cao su xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc – thị trường chính ngạch lớn nhất của cao su Việt Nam, được sử dụng để phục vụ cho nhu cầu sản xuất lốp ô tô. Với tốc độ tăng trưởng đạt 7% sau đại dịch, sự phục hồi của ngành ô tô tại Trung Quốc là động lực khả quan cho tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu cao su Việt Nam.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp FDI vào Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì mức độ tăng trưởng kép ở mức 7% giai đoạn 2021 – 2025 nhờ vào sự dịch chuyển chuỗi cung từ Trung Quốc sang Việt Nam, sự phát triển cơ sở hạ tầng, nới lỏng chính sách và tăng cường ký kết các hiệp định thương mại. Hơn hết, chi phí nhân công và vận hành thấp cũng là một trong những đặc điểm thu hút đầu tư nước ngoài cho ngành cao su nói riêng và các ngành công nghiệp khác nói chung.

Dù có nhiều dư địa để phát triển, xong đại diện Informa Markets Việt Nam cũng nhìn nhận, ngành cao su Việt Nam đang đứng trước nhiều áp lực lớn để đáp ứng quy tiêu chuẩn quốc tế. Bởi sản lượng xuất khẩu sản phẩm từ cao su tự nhiên như khối cao su, mủ cô đặc, lốp xe, nguồn cung y tế, đế giày đã bùng nổ từ 2,9 tỷ đôla năm 2015 lên gần 5,5 tỷ đôla năm 2020. Tuy nhiên, các công ty quốc tế lớn như: Nike, Adidas đều yêu cầu doanh nghiệp phải cung cấp chứng nhận bảo vệ rừng FSC cùng nhiều tiêu chuẩn khác. Trong khi phần lớn trang trại cao su Việt Nam thuộc chủ sở hữu nhỏ lẻ, khó tiếp cận công nghệ trong trồng trọt, thu hoạch và sơ chế mủ đạt chuẩn.

85-90% các sản phẩm nhựa thương hiệu Việt Nam hiện có trong hệ thống siêu thị của cả nước. Tuy nhiên, công nghệ thấp dẫn đến sản phẩm không đồng nhất về chất lượng, tiềm lực tài chính hạn chế khiến các doanh nghiệp trong nước cạnh tranh kém.

Hiệp hội Nhựa Việt Nam (VPA) cho biết ước tính năm 2022 doanh thu của ngành vẫn duy trì đà tăng trưởng ở mức 10,9% so với năm 2021, tổng doanh thu khoảng 22,18 tỉ USD.

Dù trong hệ thống các siêu thị của cả nước có đến 85-90% các sản phẩm nhựa mang thương hiệu Việt Nam, tuy nhiên công nghệ thấp dẫn đến sản phẩm không đồng đều về mặt chất lượng. Tiềm lực tài chính còn hạn chế cũng khiến các doanh nghiệp nhựa gia dụng đối mặt với sức ép cạnh tranh từ đối thủ ngoại, nhất là ở phân khúc sản phẩm cao cấp. 

Điều này dẫn đến các doanh nghiệp ngoại có biên lợi nhuận tốt hơn so với các sản phẩm Việt Nam chất lượng trung bình.

Theo ông Hồ Đức Lam – chủ tịch VPA, các doanh nghiệp sản phẩm nhựa nội địa cần nâng cao chất lượng sản phẩm bằng cách cải tiến công nghệ sản xuất, cải thiện năng lực quảng cáo, dịch vụ… nếu muốn cạnh tranh tốt với các sản phẩm ngoại.

Ông Hồ Đức Lam cũng cho hay, năm 2022, ngành nhựa Việt Nam vẫn duy trì được sự tăng trưởng về kim ngạch xuất khẩu, đạt 3,654 tỉ USD, nhưng mức tăng 6,3% chỉ bằng một nửa so với năm 2021, và “không đạt như kỳ vọng do phải đối đầu với nhiều khó khăn thách thức”.

Thách thức lớn nhất là suy thoái sâu và tăng trưởng chậm ở các tháng cuối năm, do COVID-19 tại thị trường nhập khẩu chính của Việt Nam như Nhật Bản và EU, dù có lợi thế tại những thị trường này. Sản phẩm cùng loại từ các nước khác nhập khẩu đang bị áp mức thuế khá cao, từ 10-30%.

“Xét về góc độ cạnh tranh, các doanh nghiệp sản phẩm nhựa Việt Nam hiện vẫn bị lép vế, do nguyên liệu sản xuất trong nước chỉ mới đáp ứng khoảng 15-25% nhu cầu cho các chủng loại nguyên liệu nhựa, 85% còn lại đang phụ thuộc vào nhập khẩu. Số lượng mẫu mã, chủng loại sản phẩm của ngành nhựa còn đơn điệu, chưa có nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng”, ông Lam thông tin.  

Chưa kể, các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm nhựa vẫn chưa hướng đến phát triển ngành nhựa tái chế để góp phần bảo vệ môi trường, tiết kiệm chi phí đầu vào, giảm giá thành sản phẩm. Giảm được giá thành sản phẩm nhựa xuất khẩu sẽ cạnh tranh được với nhiều thị trường xuất khẩu sản phẩm nhựa trên thế giới.